Finansal Performansın Entropi Tabanlı TOPSIS ve EDAS Yöntemleriyle Analizi: BIST Lojistik Sektörü Örneği

Özet

Amaç – Bu çalışmanın amacı, BIST Lojistik sektöründe işlem gören işletmelerin finansal performansını Entropi tabanlı TOPSIS ve EDAS yöntemleriyle karşılaştırmalı olarak analiz etmek, kriter ağırlıklarının firma sıralamaları üzerindeki etkisini ortaya koymak ve ulaştırma-lojistik sektöründe karar vericilere çok boyutlu bir performans değerlendirme çerçevesi sunmaktır. Çalışma, yalnızca işletmeleri sıralamayı değil, sıralama farklılıklarının hangi finansal göstergelerden ve hangi yöntemsel varsayımlardan kaynaklandığını tartışmayı hedeflemektedir.

Yöntem – Analizde BIST lojistik/ulaştırma alanında işlem gören 13 işletmenin 2024 ve 2025 dönemlerine ait kamuya açık finansal verileri kullanılmıştır. Veriler KAP, Matriks ve İş Yatırım platformlarından derlenmiş; cari oran, likidite oranı, özsermaye kârlılığı, özsermaye değişimi, F/K, PD/DD, kısa vadeli borç/toplam borç ve toplam borç/özsermaye olmak üzere sekiz kriter esas alınmıştır. Kriterlerin fayda/maliyet yönleri açık biçimde sınıflandırılmış; negatif finansal değerlerin özellikle kârlılık ve piyasa çarpanları bakımından yorumlanmasında zarar veya aşırı oynaklık sinyali dikkate alınmıştır. Kriter ağırlıkları Entropi yöntemiyle belirlenmiş, işletmeler TOPSIS ve EDAS yöntemleriyle sıralanmıştır. Yöntemler arası uyum Spearman sıra korelasyonu ve Kendall Tau katsayısı ile ayrıca değerlendirilmiştir.

Bulgular – Entropi tabanlı TOPSIS sonuçlarına göre 2024 yılında TUREX, GRSEL ve TLMAN; 2025 yılında ise GRSEL, PGSUS ve CLEBI ilk üç sırada yer almıştır. EDAS sonuçlarında 2024 için TUREX, TLMAN ve GRSEL; 2025 için TUREX, TLMAN ve GRSEL öne çıkmıştır. Bulgular, performans sıralamalarının seçilen ÇKKV yöntemine duyarlı olduğunu ve özellikle F/K, PD/DD ve borçluluk göstergelerindeki uç değerlerin sıralama üzerinde belirgin etki yaratabildiğini göstermektedir.

Tartışma – Çalışma, BIST lojistik sektöründe finansal performansın yalnızca ölçek büyüklüğüyle açıklanamayacağını; likidite, kârlılık, piyasa çarpanları ve borçluluk bileşiminin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. TOPSIS ve EDAS sıralamaları arasındaki farklılıklar, ideal çözüme uzaklık ile ortalama çözüme uzaklık mantığının farklı karar sonuçları üretebildiğini göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, yatırımcılar, analistler ve işletme yöneticileri için yöntem duyarlılığını dikkate alan bir karar destek perspektifi sunmaktadır.